Sociale vaardigheden?!

Sociale vaardigheden?!

De sociaal-emotionele ontwikkeling start direct na de geboorte en loopt door tot in de volwassenheid. Kinderen leren hoe ze met elkaar omgaan, wat een goede kwaliteit is van relaties die ze opbouwen en hoe ze daar gevoelsmatig op reageren. Kinderen leren deze vaardigheden door te kijken naar anderen om hen heen. Ze proberen dat wat ze van volwassenen zien uit in hun eigen wereld.

Door een opeenstapeling van mislukkingen met sociale-, maar ook met schoolse vaardigheden kunnen kinderen en jongeren problemen hebben met de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Gedragsproblemen en sociaal-emotionele problemen hebben veel met elkaar te maken. Kinderen en jongeren ondervinden thuis, op school of in hun omgeving problemen. Deze problemen hinderen de kinderen op te groeien tot sociaal competente volwassenen. Bij voornamelijk jongens uiten deze problemen zich in gedrag waar de omgeving last van heeft. Bij voornamelijk meisjes uiten deze problemen zich in gedrag waar ze zelf veel last van ondervinden.

De sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind kent een aantal aspecten:

  • Zelfvertrouwen en weerbaarheid
  • Gevoelens van jezelf en van de ander
  • Waarden en normen
  • Conflictsituaties oplossen
  • Relaties en seksualiteit.

In de babyperiode ontwikkelen de kinderen het uiten van emoties. Dit begint met lachen, huilen en pijn. Daarna gaan ze verdriet, boosheid en angst uiten. Rond het 1e levensjaar gaan de kinderen schaamte, verlegenheid en schuld uiten. De kinderen beoordelen een gebeurtenis aan de reactie van de ouders. In de peuterfase worden de kinderen zich bewust van zichzelf en krijgen voorstellingsvermogen. Ze gaan emotioneel reageren op succes en falen en ervaren plezier en ontevredenheid over zichzelf. In de kleuterfase begint het zelfbeeld en het beeld van de ander te ontwikkelen. Het zelfbeeld is niet realistisch, doordat de kleuter zichzelf te hoog inschat. Het wordt belangrijk om met leeftijdsgenootjes om te gaan en de bereidheid om samen te werken komt op gang. Gedurende de basisschool ontdekken kinderen welke emotionele reactie past in welke sociale situatie. Ze weten wanneer ze een reactie kunnen laten zien of moeten onderdrukken. Het zelfbeeld groeit en wordt realistischer door o.a. feedback van anderen. De kinderen gaan anderen helpen en laten sociaal gedrag zien. Het verlangen om bij een groep te horen wordt groter. Binnen de groep leren kinderen sociale vaardigheden als: samenwerken, volgen, loyaliteit en leiderschap. In de hoogste groepen van de basisschool leren kinderen dat anderen anders naar een situatie kunnen kijken dan zijzelf. Ze kunnen uit het gezichtsveld van de ander kijken en bedenken hoe de ander naar hen zou kunnen kijken. De kinderen leren conflicten beter op te lossen en kritiek te verdragen. In de pubertijd ontdekken de jongeren hun identiteit en seksualiteit. Ze worden onafhankelijker van de ouders en vormen hun eigen intieme relaties. In de pubertijd zijn de emoties extremer en vluchtiger. De jongeren zijn zich meer bewust van de impact van hun emotionele uitingen. Het zelfvertrouwen neemt toe. Wanneer door problemen de ontwikkeling van de sociale vaardigheden op enig moment niet goed verloopt, kan het kind de daaropvolgende vaardigheden ook niet goed ontwikkelen. Dit is het begin van problemen met de sociale vaardigheden die door opstapeling van negatieve ervaringen alleen maar groter worden.

In onze samenleving en cultuur kennen we normen, waarden en gedrag dat wij als ‘normaal’ ervaren. Sociaal competente mensen weten hoe zij zich in welke situatie het best kunnen gedragen. Zij staan vol in de maatschappij en worden door velen geaccepteerd. Sociaal competente jongeren hebben een grotere kans op de arbeidsmarkt en dus een grotere kans op een goede toekomst. Dit is heel anders bij jongeren die niet sociaal competent zijn. Problemen met de sociale vaardigheden kunnen verstrekkende gevolgen hebben. Het is zaak de problemen bij de kinderen vroeg te signaleren en dan direct adequaat hulp te bieden. Alleen dan krijgen alle kinderen een kans op een goede toekomst!